शांततेचा खरा अर्थ
एकदा एका राजाने आपल्या दरबारातील चित्रकारांना सांगितले, “मला शांततेचे चित्र काढून दाखवा.” अनेक चित्रकारांनी आपापल्या कल्पना रंगांत उतरवल्या. कुणी निळे आकाश, हिरवेगार डोंगर, स्थिर सरोवर, मंद वारा – असे प्रसन्न दृश्य रंगवले. सर्व काही स्थिर, निवांत आणि सुंदर. पाहताना मनालाही थोडी विश्रांती मिळावी असे ते चित्र होते.
पण एका चित्रकाराने मात्र वेगळेच दृश्य रंगवले. त्याच्या चित्रात काळे ढग दाटलेले होते, विजा कडकडत होत्या, मुसळधार पाऊस पडत होता. डोंगराच्या कड्यावर एक झाड होते आणि त्या झाडाच्या फांदीवर एका छोट्याशा घरट्यात एक पक्षी आपल्या पिल्लांसोबत शांत बसला होता. बाहेर वादळ होते, पण त्या घरट्यात एक विलक्षण शांतता होती.
राजाने दुसरे चित्र निवडले. कारण त्याला उमगले होते की शांतता म्हणजे बाहेरची परिस्थिती शांत असणे नव्हे. खरा अर्थ असा आहे की, गोंधळ, संकट, अडचणी यांच्यामध्येही मन स्थिर राहणे.
आज आपल्या आयुष्यातही असेच वादळे येतात. कधी आर्थिक ताण, कधी नातेसंबंधातील तणाव, कधी आरोग्याच्या समस्या, तर कधी करिअरची धावपळ. आपण अनेकदा विचार करतो – “सगळं सुरळीत झालं की मी शांत बसेन.” पण आयुष्य कधी पूर्णपणे सुरळीत होत नाही. एक समस्या संपते, तर दुसरी दार ठोठावते.
मग शांतता नेमकी कुठे शोधायची?
ती बाहेर नाही, ती आपल्या मनात आहे. परिस्थितीवर आपला नेहमीच ताबा नसतो, पण प्रतिक्रियेवर नक्कीच असतो. वादळ थांबवणे आपल्या हातात नसले, तरी घरट्यात स्थिर बसणे आपल्या हातात आहे. मनात विश्वास, संयम आणि सकारात्मक दृष्टीकोन असेल, तर बाहेरच्या गोंधळाचा परिणाम कमी होतो.
शांतता म्हणजे पळून जाणे नाही. ती संघर्षाच्या मध्यात उभे राहण्याची ताकद आहे. ती समस्यांकडे डोळसपणे पाहण्याची आणि त्यावर उपाय शोधण्याची तयारी आहे. शांत मनाने घेतलेला निर्णय अनेकदा योग्य ठरतो, तर घाई-गडबडीत घेतलेला निर्णय पश्चात्ताप देतो.
आपण आपल्या दैनंदिन जीवनात थोडेसे थांबायला शिकलो पाहिजे. दिवसातून काही क्षण स्वतःसाठी काढावेत. खोल श्वास घ्यावा, मनातील विचारांची गर्दी थोडी कमी करावी. कृतज्ञतेची सवय लावावी. जे आहे त्याची जाणीव ठेवली, तर जे नाही त्याची खंत कमी होते.
शांतता म्हणजे समस्यांचा अभाव नव्हे; ती समस्यांवर मात करण्याची अंतर्गत शक्ती आहे. बाहेर कितीही वादळे आली तरी, मनाच्या घरट्यात जर विश्वास आणि धैर्य असेल, तर आपण तग धरू शकतो.
शेवटी, आयुष्याचा खरा विजय हा बाहेरच्या परिस्थितीवर नाही, तर स्वतःच्या मनावर मिळवलेल्या ताब्यावर असतो. आणि जो स्वतःच्या मनात शांत आहे, तोच खऱ्या अर्थाने आनंदी
